بسیاری از ما وقتی پشت فرمان مینشینیم و پدال گاز را فشار میدهیم، فقط به حرکت ماشین فکر میکنیم؛ اما بین موتور و چرخها، قطعات فداکاری وجود دارند که قدرت را به حرکت تبدیل میکنند. یکی از مهمترین این قطعات، «پلوس» نام دارد. اگر موتور را قلب ماشین بدانیم، پلوس مانند بازویی است که این قدرت را میگیرد و چرخها را میچرخاند. در این مقاله، یاد میگیریم که این قطعه چیست، کجاست و چطور باید از آن مراقبت کنیم .
پلوس دقیقاً چیست و چه کار میکند؟
تصور کنید میخواهید با دست خود یک فرفره را بچرخانید. انگشتان شما قدرت را به دسته فرفره منتقل میکنند. در ماشین، موتور قدرت تولید میکند، این قدرت از طریق جعبهدنده عبور میکند و در نهایت به یک میله فلزی محکم میرسد که به چرخها وصل است. این میله همان پلوس است.
اما کار پلوس به همین سادگی نیست! چرخهای ماشین همیشه صاف نیستند؛ وقتی دور میزنید، چرخها به چپ یا راست متمایل میشوند. همچنین وقتی از روی دستانداز رد میشوید، چرخها بالا و پایین میروند. پلوس باید آنقدر هوشمندانه طراحی شده باشد که در تمام این حالتها (کج شدن، بالا و پایین رفتن) همچنان قدرت را به چرخ برسانند و نشکنند. به همین دلیل پلوس یک میله خشک و ثابت نیست، بلکه مفصلهایی دارد که اجازه میدهند در زوایای مختلف به راحتی بچرخد.
این قطعه کجای ماشین قرار دارد؟
اگر از پهلو به ماشین نگاه کنید، پلوس دقیقاً پشت چرخها قرار گرفته است. یک سر آن به بخشی که قدرت را از موتور میگیرد (دیفرانسیل) وصل است و سر دیگرش به مرکز چرخ متصل میشود.
-
در ماشینهایی که چرخهای جلویشان میچرخد (مثل پراید، پژو و سمند)، پلوسها در جلو هستند.
-
در ماشینهای قدیمی یا باری که چرخهای عقب قدرت دارند (مثل پیکان یا نیسان وانت)، پلوسها در عقب قرار گرفتهاند.
-
ماشینهای شاسیبلند قدرتمند معمولاً در هر چهار چرخ خود پلوس دارند.
آشنایی با اجزای ساده پلوس
برای اینکه بفهمیم پلوس چطور خراب میشود، باید بدانیم از چه بخشهایی تشکیل شده است:
۱. سرپلوس (بخش متحرک چرخ): این قطعه دقیقاً پشت چرخ است و اجازه میدهد وقتی فرمان را میچرخانید، پلوس همچنان چرخ را بچرخاند و نشکند.
۲. مشعلی (بخش متصل به جعبهدنده): این قطعه در انتهای دیگر پلوس قرار دارد و رابط بین گیربکس و میله پلوس است.
۳. میله وسط (شافت): میله فلزی محکمی که بین دو طرف پلوس قرار گرفته و رابط اصلی انتقال نیرو است.
۴. گردگیر (محافظ لاستیکی): این قطعه که شبیه یک قیف پلاستیکی پلهپله است، مهمترین نقش را در سلامت پلوس دارد. داخل پلوس پر از گریس چسبنده است؛ گردگیر اجازه نمیدهد این گریس بیرون بریزد و همچنین جلوی ورود خاک و سنگریزه به داخل مفصلهای پلوس را میگیرد.
چطور بفهمیم پلوس ماشین خراب شده؟
پلوس معمولاً قبل از اینکه کاملاً از کار بیفتد، با صدا و لرزش به شما هشدار میدهد. اگر این نشانهها را جدی بگیرید، هزینهتان خیلی کمتر میشود:
صدای «تقتق» هنگام دور زدن
این شایعترین نشانه است. اگر فرمان را تا انتها به یک سمت (مثلاً راست) چرخاندید و شروع به حرکت کردید و صدای «تقتقتق» شنیدید، یعنی سرپلوس همان سمت خراب است. اگر در هر دو سمت این صدا را میشنوید، یعنی هر دو طرف پلوسها آسیب دیدهاند.
لرزش فرمان یا اتاق در سرعت بالا
اگر وقتی سرعتتان از ۸۰ یا ۹۰ کیلومتر بیشتر میشود، احساس میکنید فرمان یا کل بدنه ماشین میلرزد (و با بالانس کردن چرخها درست نمیشود)، احتمالاً میله پلوس تاب برداشته یا مفصلهای داخلی آن گشاد شدهاند.
صدای «تقه» موقع گاز دادن یا رها کردن گاز
اگر وقتی ناگهان پدال گاز را فشار میدهید یا پایتان را از روی آن برمیدارید، صدای یک ضربه (تقه) از زیر ماشین میشنوید، میتواند نشانه لقی در بخش مشعلی پلوس باشد.
مشاهده روغن و گریس روی رینگ چرخ
اگر دیدید داخل رینگ چرخ یا روی لاستیکها لکههای سیاه و چسبنده گریس پاشیده شده، بلافاصله به مکانیک مراجعه کنید. این یعنی گردگیر پلوس پاره شده و گریس در حال تخلیه شدن است. اگر سریع گردگیر را عوض نکنید، کل پلوس در عرض چند روز نابود میشود.
چه کارهایی پلوس را نابود میکند؟
بسیاری از خرابیهای پلوس به دلیل عادتهای غلط رانندگی ماست:
-
شتابگیری ناگهانی (تیکآف): وقتی ناگهان کلاچ را رها میکنید یا گاز شدید میدهید، ضربه بسیار سنگینی به ساچمههای ظریف پلوس وارد میشود که میتواند باعث شکستن آنها شود.
-
چرخاندن فرمان تا انتها: سعی کنید هرگز فرمان را تا آخرین حد ممکن نچرخانید و در آن حالت گاز ندهید. این کار پلوس را در زاویهای قرار میدهد که بیشترین فشار به آن وارد میشود.
-
بکسل کردن ماشینهای سنگین: اگر با یک ماشین سواری معمولی، ماشین سنگینتری را بکشید، پلوس تحت فشاری فراتر از توانش قرار میگیرد و ممکن است ببرد.
-
افتادن در چالههای عمیق: ضربات شدید چاله و دستانداز میتواند میله پلوس را کج کند یا گردگیرها را پاره کند.
گردگیر؛ نگهبان ارزان اما حیاتی
اگر بخواهم یک توصیه طلایی در این مقاله به شما بکنم، این است: همیشه گردگیرهای پلوس را چک کنید. خودِ پلوس قطعه گرانی است، اما گردگیر (آن لاستیک سیاه) قیمت بسیار کمی دارد. وقتی گردگیر پاره میشود، گریس که روانکننده پلوس است بیرون میریزد و به جای آن خاک و شن وارد مفصل میشود. این شنها مثل سمباده عمل میکنند و در مدت کوتاهی فلزات پلوس را از بین میبرند.
اگر پلوس در جاده ببرد چه میشود؟
بریدن پلوس یعنی قطع شدن کامل ارتباط موتور با چرخ. اگر این اتفاق بیفتد:
۱. ماشین هرچقدر هم گاز بخورد، دیگر حرکت نمیکند.
۲. در برخی ماشینها، ترمز دستی هم ممکن است به درستی عمل نکند یا ماشین در سرازیری راه بیفتد.
۳. اگر در سرعت بالا این اتفاق بیفتد، ممکن است کنترل فرمان از دست برود و حادثه ایجاد شود. بنابراین هرگز با پلوسی که صدای تقتق میدهد، به سفرهای طولانی و جادهای نروید.
پلوس چیست؟ (مخصوص ماشینهای بیابانی)
در ماشینهای بزرگ و بیابانی (آفرود) قطعهای به نام «پلوس خلاصکن» وجود دارد. چون این ماشینها همیشه به قدرت چهار چرخ نیاز ندارند، راننده میتواند وقتی در اتوبان است، چرخهای جلو را از پلوس جدا کند. این کار باعث میشود قطعات بیخودی نچرخند، اصطکاک کم شود و مصرف بنزین ماشین پایین بیاید.
نتیجهگیری
پلوس خودرو یکی از زحمتکشترین قطعات ماشین است که تمام بار حرکت را به دوش میکشد. برای اینکه این قطعه سالها برای شما کار کند، فقط کافی است سه نکته را رعایت کنید: آرام رانندگی کنید، فرمان را تا انتها فشار ندهید و همیشه سلامت گردگیرهای لاستیکی را بررسی کنید. با این کارهای ساده، نه تنها امنیت خود را در جاده حفظ میکنید، بلکه از هزینههای سنگین تعمیرات هم جلوگیری خواهید کرد.
برای کسب اطلاعات تخصصی در خصوص ماشین ها و خرید لوازم یدکی از سایت غریبلک بازدید کنید.
مقالات مرتبط:
- کاتالیزور خودرو: پالایشگاه کوچک اگزوز، از ساختار فنی تا ارزش اقتصادی
- تسمه تایم چیست؟ همهچیز درباره مهندس هماهنگی در موتور خودرو
بیشتر بخوانید:
