اگر موتور ماشین را یک کارخانه بزرگ تصور کنید که قطعات فلزی آن با سرعت زیاد می‌چرخند، «روغن» خون جاری در رگ‌های این کارخانه است. اما این روغن چطور داخل موتور می‌ماند و از لابه‌لای میله‌های چرخان بیرون نمی‌ریزد؟

پاسخ اینجاست: «کاسه‌نمد». کاسه‌نمد یا همان «آب‌بند»، قطعه‌ای است که دقیقاً در محل خروجی میله‌های متحرک (شفت‌ها) نصب می‌شود تا اجازه ندهد روغن از مرزهای موتور خارج شود و در عین حال، جلوی ورود گرد و غبار و آشغال را به داخل سیستم بگیرد. در این مقاله،یاد می‌گیریم که این قطعه کوچک چطور جلوی خسارت‌های میلیونی را می‌گیرد.

داستان نام عجیب «کاسه‌نمد»

شاید بپرسید چرا به این قطعه که از لاستیک و فلز ساخته شده، کاسه‌نمد می‌گویند؟ در گذشته‌های دور، برای جلوگیری از نشت روغن در چرخ ارابه‌ها یا موتورهای بخار قدیمی، از تکه‌های «نمد» آغشته به گریس استفاده می‌کردند که درون یک محفظه «کاسه‌مانند» قرار می‌گرفت. با پیشرفت علم، لاستیک‌های مقاوم جای نمد را گرفتند، اما نام آن همچنان در فرهنگ ما باقی ماند.

امروزه کاسه‌نمدها ترکیبی هوشمندانه از یک قاب فلزی محکم، یک لبه لاستیکی نرم و یک فنر ظریف هستند.

کاسه‌نمدها در کجای ماشین پنهان شده‌اند؟

تقریباً در هر کجای ماشین که روغنی برای روان‌کاری وجود دارد و قطعه‌ای در حال چرخش است، یک کاسه‌نمد هم وجود دارد. مهم‌ترین مکان‌ها عبارتند از:

• دو سر میل‌لنگ: بزرگ‌ترین و حساس‌ترین کاسه‌نمدها اینجا هستند. یکی در جلوی موتور (پشت تسمه تایم) و دیگری در انتهای موتور (پشت دیسک و صفحه کلاچ).

• خروجی گیربکس (پلوس): جایی که دسته‌های انتقال قدرت به چرخ‌ها وصل می‌شوند. خرابی این بخش باعث تخلیه واسکازین گیربکس می‌شود.

• میل سوپاپ: در بالاترین قسمت موتور قرار دارد و نشت آن می‌تواند تسمه تایم را چرب و خراب کند.

• جعبه فرمان و کمک‌فنرها: برای حفظ فشار روغن هیدرولیک و عملکرد نرم فرمان.

جرم گرفتن اطراف قطعات: 

گاهی روغن‌ریزی آنقدر زیاد نیست که روی زمین بریزد، اما لایه‌ای از روغن و گرد و خاک دور یک قطعه (مثل پلوس یا پولی موتور) جمع می‌شود که نشانه نشت ریز است.

بوی سوختگی: 

اگر روغن نشت کرده روی قطعات داغ موتور بریزد، بوی تند سوختگی در اتاق می‌پیچد.

سیاه شدن و لغزش کلاچ: 

اگر کاسه‌نمد ته میل‌لنگ خراب شود، روغن روی دیسک و صفحه کلاچ می‌ریزد و باعث می‌شود ماشین در هنگام حرکت لرزش داشته باشد یا شتاب نگیرد.

 دود آبی اگزوز: 

خرابی کاسه‌نمدهای ظریف بالای موتور (ساق سوپاپ) باعث می‌شود روغن به داخل سیلندر برود و بسوزد که نتیجه‌اش دود آبی است.

با مطالعه مقالات تخصصی غربیلک، از هزینه‌های سنگین تعمیرات خودرو جلوگیری کنید.

چه متریال‌هایی در ساخت کاسه‌نمد استفاده می‌شود؟

انتخاب جنس لاستیک کاسه‌نمد بستگی به این دارد که در چه دمایی و با چه روغنی در تماس باشد.

عواقب نادیده گرفتن یک روغن‌ریزی ساده

بسیاری از رانندگان وقتی می‌بینند ماشین کمی روغن کم می‌کند، فقط به آن روغن اضافه می‌کنند و تعمیر کاسه‌نمد را به تعویق می‌اندازند. این کار «بازی با آتش» است؛ زیرا:

• سوختن موتور یا گیربکس: اگر نشت روغن ناگهان زیاد شود، قطعات فلزی بدون روغن روی هم می‌لغزند و موتور در عرض چند دقیقه می‌سوزد (اصطلاحاً قفل می‌کند).

• خرابی تسمه تایم: نفوذ روغن به دندانه‌های تسمه تایم باعث شل شدن یا پاره شدن آن می‌شود که می‌تواند کل سوپاپ‌های موتور را کج کند.

• خطر آتش‌سوزی: روغن نشت کرده روی اگزوز داغ می‌تواند شعله‌ور شود.

تحلیل هزینه: پیشگیری بسیار ارزان‌تر از درمان است

کاسه‌نمد به تنهایی قطعه گرانی نیست، اما چون برای تعویض آن گاهی باید گیربکس یا موتور باز شود، هزینه اجرت آن بالاست. با این حال، مقایسه هزینه‌ها نشان می‌دهد که تعویض به موقع چقدر سودمند است.

چند توصیه برای رانندگان باهوش

برای اینکه کاسه‌نمدهای ماشین شما عمر طولانی‌تری داشته باشند، این ۳ نکته را رعایت کنید:

۱. روغن موتور مرغوب استفاده کنید: روغن‌های بی‌کیفیت یا اسیدی، به مرور زمان لاستیک کاسه‌نمد را خشک و شکننده می‌کنند.

۲. ماشین را بیش از حد در پارکینگ نخوابانید: جالب است بدانید که کاسه‌نمد برای نرم ماندن نیاز به چرخش روغن دارد. وقتی ماشین ماه‌ها حرکت نکند، لاستیک کاسه‌نمد خشک شده و در اولین استارت پاره می‌شود.

۳. در نصب قطعه دقت کنید: اگر به تعمیرگاه رفتید، مطمئن شوید تعمیرکار از ابزار مخصوص استفاده می‌کند. ضربات چکش مستقیم به بدنه کاسه‌نمد، عمر آن را به نصف کاهش می‌دهد.

نتیجه‌گیری

کاسه‌نمد، اگرچه قطعه‌ای کوچک و ارزان‌قیمت به نظر می‌رسد، اما نگهبان وفادار سلامت خودروی شماست. توجه به کوچک‌ترین نشانه‌های روغن‌ریزی و بازدیدهای دوره‌ای زیر ماشین، نه تنها امنیت سفر شما را تضمین می‌کند، بلکه از هزینه‌های سرسام‌آور تعمیرات اساسی جلوگیری خواهد کرد. همیشه به یاد داشته باشید: یک قطره روغن که امروز روی زمین می‌چکد، هشداری برای یک خرابی بزرگ در فرداست.